Strona główna / Artykuły / Ile naprawdę traci punkt apteczny wobec apteki? Rachunek zysków i kosztów
9 lipca 2026
Ile naprawdę traci punkt apteczny wobec apteki?
Punkty apteczne według prawa farmaceutycznego mają ograniczony asortyment lekowy. Nie można tam dostać leku, którego substancji nie ma w zamkniętym wykazie dla punktów. Ograniczenie dotyczy np. leków psychiatrycznych lub bardzo silnie działających i narkotycznych. Różnice prawne opisaliśmy w tekście Czym się różni punkt apteczny od apteki. Tutaj zadajemy pytanie ekonomiczne: ile potencjalnej marży punkt przez to traci i czy niższe koszty prowadzenia tę stratę rekompensują.
Odpowiedź w skrócie: na całym obrocie punkt traci konserwatywnie około 8 do 10 procent potencjalnej marży. Cała ta strata bierze się z leków na receptę, których nie wolno mu wydać. Na wielkości obrotu typowej dla wsi niższe koszty prowadzenia zwykle tę stratę pokrywają. Poniżej pokazujemy, skąd te liczby.
Punkt zatrzymuje sprzedaż odręczną, traci część recepty
Rynek apteczny w Polsce w 2024 roku miał wartość około 55,8 mld zł w cenach detalicznych. Dzieli się na trzy części: leki refundowane na receptę (32,3 procent wartości, około 18 mld zł), leki pełnopłatne na receptę (23,6 procent, około 13,2 mld zł) oraz produkty bez recepty, czyli OTC, suplementy, kosmetyki i wyroby medyczne (44,1 procent, około 24,6 mld zł). Te dane pochodzą z rocznego podsumowania rynku aptek IQVIA i są zbieżne z odczytem PEX PharmaSequence (55,94 mld zł).
Kluczowa obserwacja: cała część bez recepty, prawie połowa rynku, jest dla punktu w pełni dostępna. OTC, suplementy, kosmetyki i wyroby medyczne punkt sprzedaje bez ograniczeń wykazowych. To także najwyżej marżowy segment (marża apteczna na sprzedaży odręcznej to około 32,5 procent, podczas gdy na lekach refundowanych 19,6 procent, dane PEX). Wyroby medyczne na zlecenie, takie jak paski do glukometrów, plastry czy pieluchomajtki, również realizuje i punkt, i apteka, na równych zasadach.
Prawie połowa rynku aptecznego to sprzedaż bez recepty, dostępna dla punktu bez ograniczeń i o najwyższej marży. Strata punktu dotyczy niemal wyłącznie leków na receptę, których nie ma w wykazie. Udziały segmentów: IQVIA, Podsumowanie roczne rynku aptek 2024. Marże: PEX PharmaSequence, raport miesięczny.
Leki refundowane: około jedna piąta marży poza zasięgiem
Na lekach refundowanych da się policzyć stratę dokładnie, bo marża detaliczna jest urzędowa. Zestawiliśmy ostatni komunikat refundacyjny NFZ (Departament Gospodarki Lekami, dane za styczeń do marca 2026, publikacja na ezdrowie.gov.pl) z bazą leków i z wykazem substancji dopuszczonych w punktach aptecznych, a następnie policzyliśmy urzędową marżę detaliczną netto na każdym leku, ważoną liczbą wydanych opakowań.
Wynik: z marży netto na lekach refundowanych punkt apteczny nie może zarobić na około 19 procentach. Składają się na to leki psychiatryczne (antydepresanty, leki przeciwpsychotyczne, przeciwlękowe i nasenne, w sumie około 7 procent marży), leki w postaci do wstrzykiwania poza wyjątkami takimi jak insuliny i heparyny (na przykład analogi GLP-1 w zastrzyku, około 3 procent), nowoczesne wziewne leki złożone z formoterolem lub salmeterolem oraz część leków spoza wykazu (razem około 6 procent) i wreszcie leki zastrzeżone i onkologiczne. To nie jest efekt kilku drogich pozycji: strata rozkłada się na setki produktów.
Leki pełnopłatne: tu straty jest jeszcze więcej
Segment leków pełnopłatnych na receptę wart był w 2024 roku około 13,2 mld zł i rósł najszybciej z całego rynku (plus 15,9 procent rok do roku). Ograniczenia punktu aptecznego dotyczą tak samo leków pełnopłatnych jak refundowanych. Lek spoza wykazu jest poza zasięgiem punktu niezależnie od tego, kto za niego płaci.
Najlepszy przykład to analogi GLP-1 stosowane w otyłości. Rynek tych leków w Polsce urósł z 0,6 mld zł w 2022 roku do 3,4 mld zł w 2025 roku, z czego około 2,8 mld zł to sprzedaż nierefundowana, pełnopłatna (dane rynkowe PEX cytowane w prasie branżowej). Sześć z siedmiu preparatów to zastrzyki. Zastrzyki są domyślnie poza wykazem dla punktów, więc niemal cała ta sprzedaż odbywa się w aptekach, nie w punktach. Doustny Rybelsus jest wyjątkiem, który punkt sprzedać może.
Rynek analogów GLP-1 w Polsce sięgnął 3,4 mld zł w 2025 roku, w tym około 2,8 mld zł to sprzedaż pełnopłatna zastrzyków. To segment rosnący najszybciej i w praktyce niedostępny dla punktu aptecznego. Dane rynkowe PEX PharmaSequence za pośrednictwem INNPoland i Rynku Zdrowia.
Na całym biznesie: konserwatywnie 8 do 10 procent marży
Zsumujmy. Całą marżę brutto, jaką apteka wyciąga z rynku o wartości 55,8 mld zł, szacujemy na około 14,3 mld zł (marże segmentowe PEX zastosowane do wartości segmentów IQVIA). Część tej marży, której punkt nie może zdobyć, bo tkwi w lekach spoza wykazu, to około 1,2 do 1,4 mld zł: mniej więcej 0,6 mld z leków refundowanych i 0,6 do 0,8 mld z pełnopłatnych. To daje stratę rzędu 8 do 10 procent całej marży aptecznej.
Warto rozdzielić dwie liczby, bo mówią o czym innym. Na samych lekach na receptę strata jest wysoka, około 19 procent na refundowanych i ponad 20 procent na pełnopłatnych. Ale ponieważ ponad połowa marży aptecznej (około 56 procent) pochodzi ze sprzedaży odręcznej, której punkt nie traci, na całym biznesie strata rozmywa się do jednej dziesiątej. W lokalizacjach wiejskich, gdzie działają punkty, popyt na drogie leki apteczne (jak GLP-1 na otyłość) jest zwykle mniejszy, więc realna strata bywa bliższa dolnej granicy.
Wszystkie liczby są uśrednione dla całej Polski i mają charakter wyłącznie orientacyjny. Rozkład sprzedaży, a więc i wielkość straty, silnie zależy od populacji i profilu regionu. Tam, gdzie popyt na drogie leki spoza wykazu jest większy, strata rośnie; tam, gdzie dominuje sprzedaż odręczna i podstawowy asortyment, maleje. Dla konkretnej lokalizacji wynik może się znacząco różnić w obie strony.
Druga strona rachunku: punkt jest tańszy w prowadzeniu
Strata przychodowa to tylko połowa równania. Punkt apteczny prowadzi się taniej, bo ustawa zwalnia go z kosztownych obowiązków apteki.
Największa różnica dotyczy kadry. W aptece przez cały czas jej pracy musi być obecny farmaceuta, czyli magister farmacji (art. 92 Prawa farmaceutycznego). Punkt tego wymogu nie ma: może być prowadzony i obsługiwany przez techników farmaceutycznych, a kierownikiem może być technik z trzyletnim stażem (art. 70 ust. 2b). Mediana wynagrodzenia magistra farmacji to około 8 800 zł brutto miesięcznie, technika około 6 120 zł (dane wynagrodzenia.pl oraz PEX). Różnica na jednym etacie to około 2 680 zł brutto miesięcznie, a po stronie kosztu pracodawcy blisko 3 200 zł.
W aptece farmaceuta musi być obecny przez cały czas jej pracy. Punkt może prowadzić i obsługiwać technik. To największa pozycja oszczędności, bo mediana pensji magistra jest o około 44 procent wyższa od pensji technika. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2026 r. poz. 612), art. 92 i art. 70 ust. 2b oraz ust. 5a. Płace: wynagrodzenia.pl, PEX.
Do tego dochodzą trzy mniejsze pozycje. Apteka musi mieć izbę recepturową i sporządzać leki recepturowe (art. 87 ust. 2 pkt 1); punkt nie ma ani tego obowiązku, ani izby, ani jej wyposażenia. Apteka musi mieć minimum 80 metrów kwadratowych powierzchni podstawowej i więcej pomieszczeń (art. 97 ust. 3); punkt nie ma ustawowego minimum metrażu, więc płaci niższy czynsz. Apteka bywa wyznaczana do dyżurów nocnych; punkt nie podlega dyżurom (art. 94).
Konserwatywnie roczna oszczędność punktu wobec apteki to około 40 do 70 tys zł, z czego lwia część to niższe koszty kadry.
Bilans: kiedy niższe koszty pokrywają stratę
Zestawmy obie strony na jednej placówce. Strata marży rośnie z obrotem: przy stracie na poziomie 7 do 10 procent i marży brutto 26,6 procent, na obrocie 1 mln zł rocznie to około 19 do 27 tys zł, na 2 mln około 37 do 53 tys zł, na 3 mln około 56 do 80 tys zł. Oszczędność kosztowa jest w przybliżeniu stała, około 40 do 70 tys zł rocznie.
Wniosek: przy obrocie poniżej mniej więcej 2,3 do 3,3 mln zł rocznie niższe koszty punktu przewyższają utraconą marżę. Powyżej tego progu wygrywa apteka. To nie przypadek. Nowe punkty wolno zakładać wyłącznie na wsi, na której nie działa apteka (art. 70 ust. 3), a więc w miejscach o niskim obrocie. Dla skali: w Rejestrze Aptek figuruje obecnie około 1 115 aktywnych punktów aptecznych wobec ponad 11 tysięcy aptek ogólnodostępnych (dane na podstawie Rejestru Aptek, aktualizowane na bieżąco), więc punkty to niecałe 10 procent placówek. Regulacja sama kieruje punkty tam, gdzie ich przewaga kosztowa równoważy węższy asortyment. W tym sensie punkt apteczny nie jest gorszą apteką, tylko modelem dopasowanym do rynku, na którym pełna apteka nie utrzymałaby się finansowo.
Metodologia i źródła
- Strata na lekach refundowanych: zestawienie komunikatu refundacyjnego DGL NFZ (styczeń do marca 2026, ezdrowie.gov.pl) z bazą leków i wykazem substancji dla punktów aptecznych. Marża liczona jako urzędowa marża detaliczna netto (bez VAT 8 procent), z pełnej ceny detalicznej opakowania (część NFZ plus dopłata pacjenta), ważona liczbą wydanych opakowań. Podstawa marży: ustawa o refundacji, art. 7 ust. 4.
- Wielkość i struktura rynku: IQVIA, Podsumowanie roczne rynku aptek w Polsce 2024; PEX PharmaSequence, raporty miesięczne (wartość rynku, marże segmentowe, obroty statystycznej apteki).
- Segment leków na receptę i udział pacjenta: GUS oraz Ministerstwo Zdrowia (leki na receptę 29,6 mld zł w 2024, dopłata pacjenta 55 procent).
- Analogi GLP-1: dane rynkowe PEX cytowane przez INNPoland i Rynek Zdrowia.
- Liczba placówek: dane na podstawie Rejestru Aptek, aktualizowane na bieżąco (około 11 tysięcy aktywnych aptek ogólnodostępnych i około 1 115 aktywnych punktów aptecznych).
- Płace i wymogi kadrowe: wynagrodzenia.pl, PEX, Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2026 r. poz. 612), art. 70, 88, 91, 92, 94, 97; rozporządzenie o wykazie substancji dla punktów aptecznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 669).
- Założenia modelu kosztowego (oszczędność 40 do 70 tys zł, próg opłacalności) są konserwatywne; koszt izby recepturowej i różnica czynszu to oszacowania własne, bo publicznych danych w złotych na te pozycje brak.
Analiza ma charakter wyłącznie orientacyjny, a liczby są uśrednione dla całej Polski. Rozkład sprzedaży zależy od populacji i zamożności regionu, więc dla konkretnej lokalizacji wynik może się znacząco różnić w obie strony. Punkty działają na wsi, gdzie profil sprzedaży zwykle odbiega od średniej krajowej.