Strona główna / Artykuły / Reguła 1% aptek w województwie: ile naprawdę mają sieci apteczne
13 lipca 2026
Reguła 1% aptek w województwie: ile naprawdę mają sieci i jak działa limit koncentracji rynku?
Prawo farmaceutyczne mówi o progu 1% aptek w województwie jako przesłance odmowy wydania nowego zezwolenia. Tymczasem dane z Rejestru Aptek pokazują marki, których udział w poszczególnych województwach sięga 15,83%, czyli piętnastokrotności ustawowego progu. Na dzień publikacji tego artykułu odnotowujemy 157 przypadków przekroczenia progu 1% przez rozpoznane marki sieciowe w skali kraju, a 59 odrębnych marek przekracza ten próg w co najmniej jednym województwie.

Co dokładnie mówi reguła 1%?
Art. 99 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2026 poz. 612), dalej "Prawo farmaceutyczne", stanowi, że zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie wydaje się, jeżeli podmiot ubiegający się o zezwolenie "prowadzi na terenie województwa więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych albo podmioty przez niego kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmioty zależne w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, prowadzą łącznie więcej niż 1% aptek na terenie województwa". Punkt 3 tego samego ustępu rozszerza zakaz na sytuację, gdy wnioskodawca "jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą na terenie województwa więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych".
Z literalnego brzmienia wynika kilka cech konstrukcyjnych tego mechanizmu. Po pierwsze, jest to przesłanka odmowy wydania nowego zezwolenia, a nie norma nakazująca redukcję istniejącego stanu posiadania. Po drugie, próg liczony jest na poziomie województwa, nie kraju; podmiot może mieć 9,57% aptek w skali ogólnopolskiej, a mimo to nie naruszać litery przepisu, o ile w danym województwie, gdzie składa wniosek, mieści się poniżej 1%. Po trzecie, powiązania między podmiotami ocenia się przez pojęcia kontroli i grupy kapitałowej z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co otwiera szerokie pole interpretacyjne: nie każda współpraca gospodarcza ani wspólna marka oznacza automatycznie przekroczenie progu.
Próg 1% to przesłanka odmowy nowego zezwolenia, nie zakaz posiadania. Zezwolenia nie wydaje się podmiotowi, który sam lub przez podmioty zależne prowadzi ponad 1% aptek ogólnodostępnych w województwie. Ustawa nie nakazuje przy tym zbycia aptek już posiadanych. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2026 poz. 612), art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3.
Katalog przesłanek cofnięcia zezwolenia zawarty w art. 103 Prawa farmaceutycznego przez lata nie wymieniał przekroczenia progu 1% jako podstawy cofnięcia. Oznacza to, że nawet gdyby podmiot, który uzyskał zezwolenie legalnie, później przekroczył próg, organ nie miał wyraźnej podstawy ustawowej do cofnięcia mu zezwolenia z tego konkretnie powodu. Art. 37ap ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego, stanowiący ogólną podstawę cofnięcia, gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki wymagane do wykonywania działalności, bywał przywoływany w rygorystycznej linii orzeczniczej, jednak jego zastosowanie do przekroczenia progu 1% pozostaje przedmiotem sporu.
Skąd się wziął ten przepis?
Próg 1% wprowadzono z dniem 1 maja 2004 r. ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne. W uzasadnieniu ustawodawca wskazał cel: ograniczenie możliwości tworzenia sieci aptek i koncentracji rynku aptecznego przez odmowę wydawania zezwoleń podmiotom przekraczającym ustawowe progi. Mechanizm miał działać prewencyjnie: nowe podmioty nie mogły rosnąć ponad limit, a istniejące sieci, choć nieruszone w swoim stanie posiadania, nie mogłyby się dalej rozrastać przez nowe zezwolenia.
Praktyka pokazała nieskuteczność tego rozwiązania. Mimo obowiązywania limitu liczba sieci rosła: w 2004 r. funkcjonowało około 45 sieci aptecznych, później liczba ta sięgnęła kilkuset. W uzasadnieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne, zwanej potocznie "Apteką dla Aptekarza", wskazano wprost, że około 10% aptek w Polsce działało z naruszeniem przepisów antykoncentracyjnych. Ustawodawca uznał dotychczasowe instrumenty za niewystarczające i wprowadził kolejne ograniczenia.
Ustawa "Apteka dla Aptekarza", obowiązująca od 2017 r., dodała drugi, ostrzejszy limit: art. 99 ust. 3a Prawa farmaceutycznego stanowi, że nowego zezwolenia nie wydaje się, gdy wnioskodawca lub jego wspólnik albo partner prowadzi co najmniej 4 apteki ogólnodostępne albo jest powiązany przez kontrolę lub grupę kapitałową z siecią prowadzącą co najmniej 4 apteki. Jednocześnie art. 99 ust. 4 zawęził krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania nowego zezwolenia do farmaceutów prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, spółek jawnych i partnerskich złożonych wyłącznie z farmaceutów oraz uczelni prowadzących kształcenie na kierunku farmacja. Wprowadzono także kryterium demograficzno-geograficzne: jedna apteka na co najmniej 3000 mieszkańców gminy i co najmniej 500 metrów odległości między aptekami (art. 99 ust. 3b Prawa farmaceutycznego). Warunki i procedurę uzyskania nowego zezwolenia opisujemy w poradniku Jak otworzyć aptekę.
Nowelizacja z 2023 r., określana jako "AdA 2.0", objęła zakazem także przejęcie kontroli nad podmiotem prowadzącym aptekę ogólnodostępną. Art. 99 ust. 3aa Prawa farmaceutycznego zabrania przejęcia kontroli w rozumieniu prawa ochrony konkurencji, gdy przejmujący nie jest farmaceutą ani spółką farmaceutów albo gdy przekroczyłby próg 4 aptek. Wyjątek przewidziano dla nabycia spadku (ust. 3ab). Nowelizacja dodała również sankcję: art. 103 ust. 2a zobowiązuje wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego do cofnięcia zezwolenia podmiotowi, nad którym nastąpiło przejęcie kontroli wbrew zakazowi, w liczbie niezbędnej do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, począwszy od zezwoleń wydanych najpóźniej. Wprowadzono także karę pieniężną na podstawie art. 127cd.
Ile naprawdę mają sieci: dane z Rejestru Aptek
Dane przygotowane na podstawie Rejestru Aptek, aktualizowane na bieżąco, z populacją z danych GUS, mają charakter orientacyjny. Metoda przypisuje aptekę do marki na podstawie danych rejestrowych: numeru NIP, nazwy apteki, domeny w adresie e-mail. Jest to podejście zachowawcze, nie sięgające do powiązań kapitałowych ani umów franczyzowych; odzwierciedla widoczną markę, a nie prawną definicję podmiotu czy grupy kapitałowej. Rzeczywista koncentracja w rozumieniu ustawowym może być zarówno wyższa, jak i niższa od prezentowanych wartości, zależnie od struktury właścicielskiej danej sieci.
Według bieżącego stanu rejestru na czas pisania tego artykułu w Polsce działa 12 144 aktywnych placówek aptecznych ogółem. Placówki przypisane do rozpoznanych marek sieciowych stanowią około 41% rynku. Liczba przypadków, w których marka przekracza próg 1% w danym województwie, wynosi 157; tydzień wcześniej było ich 149, co pokazuje zmienność obrazu rynku. Odrębnych marek przekraczających 1% w co najmniej jednym województwie jest 59.
Najwyższy pojedynczy udział marki w województwie należy do DOZ (Dbam o Zdrowie) w województwie łódzkim: 133 apteki na 840 placówek, czyli 15,83%. To ponad piętnastokrotność ustawowego progu 1%. W ujęciu krajowym największe marki przedstawiają się następująco:
Wybrane najwyższe udziały wojewódzkie: DOZ w pomorskim 13,93%, DOZ w lubuskim 13,29%, DOZ w zachodniopomorskim 12,28%, DOZ w warmińsko-mazurskim 12,12%, DOZ w wielkopolskim 10,52%, Apteka Słoneczna w małopolskim 9,91%, Apteki Gemini w pomorskim 9,38%.
W każdym z 16 województw próg 1% przekracza od 6 do 13 marek jednocześnie. W małopolskim jest ich najwięcej (13), a liderem pozostaje Apteka Słoneczna z udziałem 9,91%. W 15 z 16 województw najwyższy udział ma DOZ; wyjątkiem jest świętokrzyskie, gdzie prowadzi Apteka Codzienna z udziałem 5,24%.
Udział krajowy a próg wojewódzki to dwie różne miary. Nawet największa marka nie sięga w kraju dziesięciu procent (DOZ 9,57%), ale próg 1% liczy się w województwie i tam bywa przekroczony wielokrotnie. Nasze liczby to udziały widocznej marki, nie ustalenia o grupie kapitałowej w rozumieniu prawa. Dane przygotowane na podstawie Rejestru Aptek; wynik orientacyjny.
Należy wyraźnie rozróżnić dwie miary. Udział krajowy nawet największej marki nie przekracza dziesięciu procent (DOZ 9,57%), co na pierwszy rzut oka nie wygląda na rażącą koncentrację. Jednak próg 1% jest miarą wojewódzką i odnosi się do wydawania nowych zezwoleń. Na poziomie województwa duże marki przekraczają ten próg wielokrotnie, a nasze liczby pokazują udziały marki, nie ustalenia o grupie kapitałowej w rozumieniu prawa. To istotny margines interpretacyjny: wspólny szyld nie przesądza o istnieniu grupy kapitałowej, a odrębne spółki pod tą samą marką mogą być prawnie niezależnymi podmiotami.
Bieżące zestawienie największych sieci prowadzimy w publicznym raporcie Rankingi, a podgląd koncentracji w układzie wojewódzkim w raporcie Koncentracja, gdzie każde województwo można obejrzeć osobno. Pełne tabele udziałów, trendy i eksporty danych dostępne są w płatnym Dostępie.
Czy to jest zgodne z obowiązującym prawem?
Warto od razu obalić tezę, jakoby wejście progu 1% zatrzymało koncentrację rynku. Nie zatrzymało. Sieci nie tyle łamały zakaz wprost, ile znalazły wokół niego drogi: rozwijały się, przejmując już działające apteki i zmieniając ich szyld po przejęciu, budowały struktury franczyzowe oraz zakładały kolejne spółki na kolejne placówki. Mechanizmów, które pozwalają sieciom funkcjonować z udziałem wielokrotnie przekraczającym 1%, jest kilka i wynikają one zarówno z konstrukcji przepisów, jak i ze strategii korporacyjnych.
Podstawową przyczyną są prawa nabyte i brak mocy wstecznej przepisów antykoncentracyjnych. Reguła 1% i limit 4 aptek to kryteria odmowy nowego zezwolenia; nie działają wstecz. Zezwolenie raz wydane pozostaje ważne, choćby jego posiadacz przekraczał dziś próg. Ustawa "Apteka dla Aptekarza" zawierała przepisy przejściowe utrzymujące w mocy zezwolenia wydane wcześniej i nie nakazała redukcji istniejących sieci. Katalog przesłanek cofnięcia zezwolenia z art. 103 długo nie zawierał przekroczenia progu jako podstawy cofnięcia, co oznaczało brak instrumentu zmuszającego istniejącą sieć do zejścia poniżej progu.
Zezwolenie wydane wcześniej pozostaje w mocy, choćby posiadacz przekraczał dziś próg. Przepisy antykoncentracyjne nie działają wstecz i nie nakazały redukcji istniejących sieci; sankcję cofnięcia dodano dopiero w 2023 r. i tylko dla nielegalnego przejęcia kontroli. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2026 poz. 612), art. 103 ust. 2a w związku z art. 99 ust. 3aa.
Drugim mechanizmem jest rozwój przez przejęcia, a nie przez nowe zezwolenia. Sieć rośnie, kupując istniejące apteki lub spółki, które je prowadzą, a po przejęciu zwykle zmienia ich szyld na własną markę, choć zezwolenie formalnie figuruje dalej na dotychczasowy albo nowo utworzony podmiot. Przy dominującej przez lata wykładni próg 1% badano tylko przy wniosku o nowe zezwolenie; przejęcia gotowych aptek nie uruchamiały tego badania, więc rosnąca sieć nie musiała występować o nic nowego. Nowelizacja prawa farmaceutycznego z 2023 r. miała zamknąć tę ścieżkę przez zakaz przejęcia kontroli, jednak i tu pojawiły się strategie adaptacyjne, ale i wątpliwości prawane w jaki sposób została wprowadzona.
Trzecim mechanizmem są transakcje udziałowe i rozproszona kontrola. Zamiast kupować apteki wprost, inwestorzy nabywają udziały w spółkach kontrolujących apteki, tak by żaden pojedynczy podmiot nie przekroczył progu. W grudniu 2025 r. sieć Apteki Gemini przejęły cztery fundusze, każdy obejmując po 25% udziałów, tak by żaden nie miał pozycji dominującej. Główny Inspektor Farmaceutyczny publicznie ocenił, że przepisy z 2017 i 2023 r. nie przewidziały równego zakupu udziałów przez kilka podmiotów, i nazwał to możliwym sposobem na obejście prawa. Podobne wątpliwości dotyczyły sieci Zdrowit na początku 2026 r.
Czwartym mechanizmem jest model franczyzowy oparty na farmaceucie jako nominalnym właścicielu. Ponieważ nowe zezwolenie może dziś uzyskać wyłącznie farmaceuta lub spółka farmaceutów (art. 99 ust. 4), aptekę formalnie nabywa i prowadzi farmaceuta, często wcześniej związany z siecią, a następnie wiąże ją z marką umową franczyzową. W takim układzie właściciel bywa przedsiębiorcą głównie z nazwy: umowa franczyzowa, zaopatrzenie, finansowanie i standardy operacyjne potrafią ograniczyć albo sprowadzić do minimum jego realny wpływ na własną aptekę. Samorząd aptekarski podnosi, że część takich właścicieli bywa figurantami, za którymi stoi sieć. Zastrzeżenie prawne jest tu kluczowe: słowo "franczyza" nie występuje w art. 99 Prawa farmaceutycznego. Sieć franczyzowa jest sumowana do progu 1% tylko wtedy, gdy w konkretnym układzie tworzy stosunek kontroli lub grupę kapitałową w rozumieniu prawa ochrony konkurencji; sama wspólna marka między prawdziwie niezależnymi właścicielami nie jest automatycznie liczona jako jeden podmiot według aktualnie obowiązujacego prawa oraz orzecznictwa sądowego.
Skala zjawiska jest znacząca. Na Mazowszu próg 1% odpowiada około 15 aptekom na podmiot, a jedna z sieci ma tam około 60 placówek. Według analizy zleconej przez związek pracodawców aptek grupa kapitałowa DOZ przekraczała limit w 15 województwach, co dotyczyło łącznie około 413 aptek działających z naruszeniem przepisów. Ruch przejęć i zmian właścicielskich na rynku aptek śledzimy na bieżąco w raporcie Przejęcia.
Co na to organy i sądy?
W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciły się dwie przeciwstawne linie interpretacyjne, a rok 2026 przyniósł ich spektakularne zderzenie.
Linia korzystna dla sieci, przez lata dominująca, opiera się na założeniu, że kryteria antykoncentracyjne z art. 99 ust. 3 bada się wyłącznie na etapie udzielania nowego zezwolenia, a nie w postępowaniu o cofnięcie już wydanego. Przy połączeniu spółek zezwolenia przechodzą na przejmującego w drodze sukcesji uniwersalnej. Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2018 r. (II GSK 2510/17), seria wyroków z 4 lutego 2020 r. (m.in. II GSK 3135/17, II GSK 3026/17) oraz wyrok z 20 kwietnia 2022 r. (II GSK 2738/21) konsekwentnie podtrzymywały to stanowisko. Sądy nie przesądzały przy tym, że powstały po połączeniu poziom koncentracji jest zgodny z prawem; wykluczały jedynie próg 1% jako przeszkodę w przejściu zezwolenia na spółkę przejmującą.
Druga linia orzecznicza jest rygorystyczna. Przyjmuje, że zezwolenie nie przechodzi automatycznie na podmiot przejmujący, który nie spełnia warunków jego udzielenia. W wyrokach z 11 sierpnia 2020 r. (II GSK 4336/17, II GSK 3573/17) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne sieci, uznając, że przy połączeniu spółek przejęcie uprawnień z zezwolenia nie może abstrahować od aktualnych ustawowych warunków jego udzielenia (art. 99 ust. 3 i art. 101 pkt 4 Prawa farmaceutycznego). Orzeczenia te dotyczyły odmowy zmiany podmiotu w zezwoleniu po połączeniu, nie zaś cofnięcia. Odrębną, powiązaną ideowo grupą spraw są postępowania o cofnięcie zezwoleń podmiotom, które przekroczyły próg już w toku działalności, jak nagłośniona sprawa z Kluczborka; opiera się je na ogólnej podstawie z art. 37ap ust. 1 pkt 2, i to tej grupy spraw dotyczy przełom orzeczniczy z 2026 r.
Orzecznictwo NSA jest rozbieżne, a rok 2026 pogłębił rozłam. Wyrok z 17 kwietnia 2026 r. uznał warunki antykoncentracyjne za trwały warunek posiadania zezwolenia; dwa miesiące później inny skład orzekł, że kryteria antykoncentracyjne wiążą przy wydawaniu zezwolenia, ale nie przy jego cofaniu. NSA, wyroki: II GSK 283/23 z 17 kwietnia 2026 r. oraz II GSK 1121/23, II GSK 1207/23, II GSK 1155/23 z 25 czerwca 2026 r.
Rok 2026 przyniósł rozłam w samym NSA. Wyrok z 17 kwietnia 2026 r. (II GSK 283/23) uznał, że warunki antykoncentracyjne są nie tylko przesłanką uzyskania, ale i trwałym warunkiem posiadania zezwolenia, a ich naruszenie może obligować organ do cofnięcia. Zaledwie dwa miesiące później, 25 czerwca 2026 r., NSA w innym składzie (II GSK 1121/23, II GSK 1207/23, II GSK 1155/23) wrócił do ścisłej wykładni: kryteria antykoncentracyjne wiążą przy wydawaniu zezwolenia, ale nie są samodzielną podstawą cofnięcia już wydanego. Sprawy te dotyczyły przejęć spółek aptecznych dokonanych po 2017 r., a więc progu 4 aptek i zasady wyłączności farmaceutów (art. 99 ust. 3a i 4), nie zaś wprost reguły 1%; według relacji z rozprawy sąd uznał takie transakcje za legalne do czasu wejścia w życie nowelizacji z 2023 r., która dopiero wprost zakazała przejmowania kontroli. Rozbieżność w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje nierozstrzygnięta według stanu na połowę 2026 r.
Praktyka nadzoru farmaceutycznego również nie jest jednolita. Wojewódzcy inspektorzy farmaceutyczni podejmowali próby egzekwowania limitów: przykładem jest 12 decyzji podlaskiego inspektora wobec aptek DOZ w 2020 r., z nakazem usunięcia naruszeń pod groźbą cofnięcia zezwoleń. Do 2026 r. sądy w większości blokowały jednak cofanie zezwoleń istniejącym sieciom. Nowe zezwolenia dla podmiotów powyżej progu są odmawiane, natomiast stan zastany bywał tolerowany.
Stanowisko samorządu aptekarskiego, reprezentowane przez Naczelną Izbę Aptekarską, traktuje działanie sieci ponad progiem jako łamanie prawa, nie zaś legalny stan zastany. Postuluje się między innymi obowiązkowe oświadczenia właścicieli o powiązaniach kapitałowych, publiczny rejestr beneficjentów rzeczywistych oraz dotkliwe kary za naruszenie zakazów antykoncentracyjnych.
Zakończenie
Między literalnym brzmieniem przepisu a rzeczywistym obrazem rynku rozpościera się przestrzeń, w której toczy się spór o istotę regulacji antykoncentracyjnej. Ustawodawca w 2004 r. zapisał próg 1% w województwie jako narzędzie blokowania koncentracji. Dwie dekady później marki sieciowe osiągają udziały piętnastokrotnie wyższe, a mechanizmy korporacyjne pozwalają omijać ograniczenia bez formalnego łamania prawa. Czy ustawodawcy, tworząc zapis o 1%, chodziło o to, aby duże podmioty rozdzielały ten sam biznes na kolejne spółki i utrzymywały go w rozproszonych strukturach zamiast w jednej, czy raczej o realne zablokowanie koncentracji rynku aptecznego? Literalne brzmienie przepisu, cel antykoncentracyjny wskazany w uzasadnieniu i praktyka rynkowa tworzą napięcie, którego nie rozstrzygnęły dotąd ani kolejne nowelizacje, ani orzecznictwo sądów.
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest reguła 1% aptek w województwie?
Reguła 1% to przesłanka odmowy wydania nowego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, zawarta w art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 Prawa farmaceutycznego. Przepis stanowi, że zezwolenia nie wydaje się podmiotowi, który prowadzi na terenie województwa więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych, albo którego podmioty kontrolowane lub członkowie grupy kapitałowej prowadzą łącznie więcej niż 1% aptek w tym województwie. Próg liczony jest na poziomie województwa, nie kraju, a powiązania ocenia się przez pojęcia kontroli i grupy kapitałowej z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Czy sieć apteczna może mieć więcej niż 1% aptek w województwie?
Tak, i jest to powszechne. Reguła 1% działa jako kryterium odmowy wydania nowego zezwolenia, a nie jako bezwzględny zakaz posiadania większej liczby aptek. Zezwolenia wydane przed wejściem w życie przepisów antykoncentracyjnych lub uzyskane legalnie pozostają w mocy, nawet jeśli podmiot później przekroczy próg. Ponadto sieci mogą rosnąć przez przejęcia istniejących aptek bez występowania o nowe zezwolenia, co przy dominującej wykładni nie uruchamia badania progu 1%.
Ile aptek może prowadzić jedna sieć?
Od 25 czerwca 2017 r., na mocy art. 99 Prawa farmaceutycznego, nowego zezwolenia nie wydaje się podmiotowi, który prowadzi lub jest powiązany przez kontrolę lub grupę kapitałową z siecią prowadzącą co najmniej 4 apteki ogólnodostępne. Jest to limit ostrzejszy niż reguła 1%, jednak podobnie jak ona dotyczy wyłącznie nowych zezwoleń. Istniejące sieci, które uzyskały zezwolenia przed 2017 r., mogą prowadzić znacznie więcej aptek; największa sieć w Polsce, DOZ, liczy 1162 placówki. Ponadto sieci apteczne rozwijają sie poprzez działania, które de facto nie naruszają obowiązujących ograniczeń prawnych.
Czy można cofnąć zezwolenie aptece za przekroczenie 1%?
Kwestia ta jest przedmiotem sporu prawnego. Katalog przesłanek cofnięcia zezwolenia z art. 103 Prawa farmaceutycznego nie wymienia wprost przekroczenia progu 1% jako podstawy cofnięcia. Nowelizacja z 2023 r. dodała art. 103 ust. 2a, który nakazuje cofnięcie zezwolenia w przypadku przejęcia kontroli z naruszeniem zakazu z art. 99 ust. 3aa, jednak dotyczy to przejęć dokonanych po wejściu w życie nowelizacji. Orzecznictwo NSA jest rozbieżne: wyrok z 17 kwietnia 2026 r. (II GSK 283/23) uznał warunki antykoncentracyjne za trwały warunek posiadania zezwolenia, podczas gdy wyroki z 25 czerwca 2026 r. (II GSK 1121/23 i inne) przyjęły, że kryteria te wiążą przy wydawaniu zezwolenia, ale nie stanowią samodzielnej podstawy jego cofnięcia.
Czym jest apteka dla aptekarza?
"Apteka dla aptekarza" to potoczna nazwa ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne, obowiązującej od 25 czerwca 2017 r. Wprowadziła ona trzy główne ograniczenia: limit 4 aptek na podmiot (art. 99 ust. 3a), zawężenie kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania nowego zezwolenia do farmaceutów i spółek farmaceutów (art. 99 ust. 4) oraz kryterium demograficzno-geograficzne: minimum 3000 mieszkańców gminy na jedną aptekę i co najmniej 500 metrów odległości między aptekami. Nowelizacja z 2023 r., zwana "AdA 2.0", rozszerzyła zakazy na przejęcia kontroli nad podmiotami prowadzącymi apteki.
Jak liczycie udział sieci w województwie?
Udział marki w województwie obliczamy jako liczbę aktywnych aptek danej marki w tym województwie podzieloną przez wszystkie aktywne apteki ogólnodostępne i punkty apteczne w tym województwie. Przypisanie apteki do marki opieramy na danych rejestrowych: numerze NIP, nazwie apteki, adresie e-mail. Metoda jest orientacyjna i zachowawcza: nie sięga do powiązań kapitałowych ani umów franczyzowych, odzwierciedla widoczną markę, a nie prawną definicję podmiotu czy grupy kapitałowej. Źródłem jest publiczny Rejestr Aptek, aktualizowany na bieżąco, a dane o populacji pochodzą z GUS.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2026 poz. 612), w szczególności art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3, art. 99 ust. 3a, art. 99 ust. 3aa i 3ab, art. 99 ust. 3b, art. 99 ust. 4, art. 103 ust. 2a, art. 127cd, art. 37ap.
- Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 882), która wprowadziła próg 1% z dniem 1 maja 2004 r.
- Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2017 poz. 1015, tzw. Apteka dla Aptekarza), obowiązująca od 25 czerwca 2017 r.
- Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1859, tzw. AdA 2.0), obowiązująca od 28 września 2023 r.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i analityczny. Nie stanowi analizy prawnej ani porady prawnej dla indywidualnej sprawy; przywołane udziały rynkowe są orientacyjne i służą lepszemu poznaniu struktury rynku aptecznego, a nie ocenie zgodności działania konkretnego podmiotu z prawem. Ocena, czy dana sieć narusza przepisy antykoncentracyjne, należy do organów nadzoru farmaceutycznego i sądów. Stan prawny i dane na lipiec 2026 r.